Խոլեստերինի վերաբերյալ միամիտ, բայց կարևոր հարցերի 21 պատասխան

Խոլեստերինի վերաբերյալ միամիտ, բայց կարևոր հարցերի 21 պատասխան 

1. Ի՞նչ է խոլեստերինը  

Խոլեստերինը օրգանական միացություն է, որը նման է մոմի:  Մոտավորապես այսպես է այս բառը թարգմանվում հունարենից՝ կոշտացած մաղձ: Ձեր մարմնում առկա է նման  նյութ և նրանից անհնար է ազատվել: 

2. Արդյո՞ք միայն մարդիկ ունեն խոլեստերին 

Ոչ միայն. այս բնական ճարպը արտադրվում է բոլոր կենդանիների մոտ, բայց բացակայում է բույսերի և սնկերի մոտ։ 

3. Որտեղի՞ց է այն առաջանում 

Մարմնի համար անհրաժեշտ ամբողջ խոլեստերինը արտադրվում է լյարդում: Բայց դա կարող է նաև այլ կերպ առաջանալ`սննդի միջոցով: Օրինակ, եթե սիրում եք սթեյք կամ քյաբաբ, պատրաստ եղեք, որ հավի, խոզի մսի կամ, ասենք, ձկան խոլեստերինը նույնպես կդառնա ձերը` լրացնելով ձեր անձնական պահուստները: Կաթը, սերուցքը, թթվասերը, ձուն  նույնպես պարունակում են խոլեստերին: 

4. Խոլեստերինը վնասակար է 

Եթե խոլեստերին չլիներ, մենք էլ չէինք լինի: Գոնե այն ձևով, որին մենք սովոր ենք։ Խոլեստերինը մարմնի ամենակարևոր «շինանյութն» է: Նա ակտիվորեն մասնակցում է բոլոր օրգանների և հյուսվածքների՝ նյարդերի, մկանների, մաշկի, թոքերի, սրտի բջիջների ստեղծմանը: Ուղեղը սովորաբար պարունակում է մարմնի խոլեստերինի ընդհանուր պաշարների 25 % -ը, և դա արդարացված է։ Այն անհրաժեշտ է բազմաթիվ նյարդային բջիջների աճի և զարգացման համար: 

5. Բայց եթե խոլեստերինը անհրաժեշտ է և օգտակար, ինչու ենք մենք անհանգստանում:  

Քանի որ նորմալ չափաբաժիններով օգտակար և նույնիսկ կենսական նշանակություն ունեցող նյութերը դառնում են  թունավոր, եթե ավելորդ են լինում: Եթե մարմնում չափազանց շատ խոլեստերին կա, այն սկսում է կուտակվել արյան անոթների պատերին`ստեղծելով այսպես կոչված աթերոսկլերոտիկ տախտակներ: Անոթները նեղանում են, քիչ արյուն է մտնում օրգաններ և հյուսվածքներ, և նրանք ավելի քիչ սնուցում և թթվածին են ստանում: Այս ամենը կարող է հանգեցնել առավել տհաճ հետևանքների: Ներառյալ այն տարբերակը, որ նեղացված անոթում առաջանում է թրոմբ, որն ամբողջությամբ արգելափակում է արյան հոսքը: Սա կարող է ինսուլտ առաջացնել:  

6. Ո՞ր դեպքում է խոլեստերինի  քանակը համարվում շատ   

Խոլեստերինի  մակարդակը համարվում է բարձր, եթե արյան մեջ դրա ընդհանուր կոնցենտրացիան գերազանցում է 200 մգ/դլ, կամ 5 մմոլ/լ: Այնուամենայնիվ, կա մի կարևոր կետ. խոլեստերինը պայմանականորեն բաժանվում է երկու տեսակի` լավ և վատ: 

7. Ի՞նչ է «լավ» և «վատ» խոլեստերինը: Մեկ անգամ ևս շեշտում ենք՝ այս գնահատող նշանակումները պայմանական են: Թե՛ «լավ», թե՛ «վատ» խոլեստերինը նույն նյութն են:  Խոլեստերինը չի կարող արյան մեջ լինել մաքուր տեսքով: Այն օրգաններին և հյուսվածքներին հասցնելու համար մարմինը կատարում է հետևյալ հնարքը. այն խոլեստերինը համատեղում է մեկ ամբողջությամբ՝ ճարպերի և սպիտակուցների հետ: Այս միացությունները կոչվում են լիպոպրոտեիդներ: Հենց դրանք (ավելի ճիշտ` դրանց կազմը) որոշում են խոլեստերինի «լավ», կամ «վատ» լինելը: 

8. Հնարավո՞ր է որոշել, թե որքան է «լավ» և «վատ» խոլեստերինը արյան մեջ: Համապատասխան արյան ստուգումը ցույց է տալիս ոչ միայն ընդհանուր խոլեստերինի մակարդակը, այլ նաև դրա տեսակները: 

9. «Վատ» խոլեստերինի ո՞ր մակարդակն է բարձր համարվում: Վերին սահմանը 190 մգ / դլ է (4,5 մմոլ / լ): Եթե արյան մեջ «վատ» խոլեստերինի պարունակությունն ավելի բարձր է, դա վտանգավոր ախտանիշ է, որը մեծացնում է սրտի կաթվածի և սրտանոթային այլ խնդիրների ռիսկը: «Լավ» խոլեստերինի դեպքում իրավիճակը բոլորովին հակառակն է. որքան շատ, այնքան լավ: Այն ունի վտանգավոր ստորին սահման ՝ 40 մգ / դլ (1 մմոլ / լ): Եթե ցածր խտությամբ լիպոպրոտեիֆների մակարդակ ցածր է, ապա դրանք կրկին խոսում են սրտի և արյան անոթների մեծ ռիսկի մասին: 

10. Կա՞ն ախտանիշներ, որոնք առաջանում են բարձր մակարդակով խոլեստերինի դեպքում: Ոչ, շատ դեպքերում բարձր խոլեստերինը ոչ մի կերպ չի արտահայտվում, մինչև տեղի չի ունենում ինսուլտ կամ ինֆարկտ: Միայն որոշ մարդկանց մոտ մաշկի վրա երբեմն առաջանում են դեղնավուն հետքեր` քսանտոմաներ: Դրանք ներկայացնում են մաշկի խոլեստերինով հարուստ կուտակումներ և կարող են ծառայել որպես դրա բարձր մակարդակի անուղղակի հաստատում: 

11. Ինչպե՞ս կարող եմ իմանալ, որ բարձր խոլեստերին ունեմ 

Արյան ստուգման միջոցով: 

Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ամերիկյան կենտրոնը խորհուրդ է տալիս դա անել առնվազն 4-6 տարին մեկ: 

12. Խոլեստերինը բարձրանո՞ւմ է, եթե  շատ ենք  օգտագործում յուղոտ սնունդ 

Կարևոր է, թե ճարպի ինչ տեսակ եք ուտում:

Հայտնի է, որ արյան մեջ «վատ» խոլեստերինի մակարդակը բարձրանում է՝ օգտագործելով. 

•հագեցած ճարպեր՝ հիմնականում կենդանական ծագման արտադրանքներ՝ 

 ճարպոտ միս, խոզի ճարպ, կարագ, թթվասեր, պանիր, 

• տրանս ճարպեր՝ արագ սնունդ, խանութի թխվածքներ, կիսաֆաբրիկատներ: 

13. Հավի ձվից  «վատ» խոլեստերինի մակարդակը կբարձրանա՞ 

Պարտադիր չէ։ 

Այո, հավի ձվում իսկապես շատ խոլեստերին կա: Այնուամենայնիվ, երբ այն անցնում է արյան մեջ, այն կարող է վերափոխվել ինչպես «վատ», այնպես էլ «լավ» ձևերի: Ամեն ինչ կախված է նրանից, թե կոնկրետ ինչով եք այն կերել: 

14. Եթե  բուսական յուղի շշի վրա գրված է «0% խոլեստերին», կարո՞ղ ենք հավատալ դրան:  

Այո՛, բուսական սննդի մեջ խոլեստերին չկա: 

15. Իսկ երբ այլ մթերքներ վրա նշվում է «ցածր խոլեստերին», արդյո՞ք դրանք անվտանգ են: 

Դեր է խաղում ոչ այնքան խոլեստերինը, որքան շրջապատը: «Ցածր խոլեստերին» պիտակով սնունդը կարող է պարունակել հագեցած ճարպեր, որոնք բարձրացնում են արյան LDL մակարդակը: 

16. Խոլեստերինը ազդո՞ւմ է քաշի ավելացման վրա:  

Այստեղ, ավելի շուտ, մենք խոսում ենք անուղղակի կապի մասին: Ինչքան շատ հագեցած և տրանս ճարպեր եք ուտում, այնքան բարձր է ձեր խոլեստերինի մակարդակը և, միևնույն ժամանակ, կալորիաների ընդունումը: Վերջինիս հետևանքը ավելորդ քաշն է: 

17. Ի՞նչն է, բացի սննդից, ազդում «վատ» խոլեստերինի վրա  

Հագեցած և տրանս ճարպերով հարուստ դիետան բարձր խոլեստերինի ամենատարածված պատճառն է: Այնուամենայնիվ, կան նաև այլ գործոններ: 

• ավելորդ քաշ կամ գիրություն 

• նստակյաց ապրելակերպ 

• 2-րդ կարգի շաքարային դիաբետ 

• հիպոթիրեոզ (վահանաձև գեղձի անբավարար աշխատանք) 

• տարիքը կանանց շրջանում՝ դաշտանադադարից հետո 

• քրոնիկ երիկամային անբավարարություն 

• հիպերխոլեստերոլեմիա՝ ժառանգական խանգարում է, որի դեպքում LDL- խոլեստերինը դուրս է գալիս արյունից պակաս ակտիվ, քան անհրաժեշտ է: 

18. Որքա՞ն հաճախ պետք է ստուգվի իմ խոլեստերինի մակարդակը: 

Դա կախված է մի շարք տվյալներից՝ ձեր տարիքից, հիվանդության պատմությունից, ռիսկի լրացուցիչ գործոններից (դրանք թվարկված են վերոնշյալ պարբերության մեջ): Հետևաբար,  բժիշկը պետք է որոշի ձեր  խոլեստերինի  թեստի հանձնման հաճախականությունը: 

19. Ի՞նչ անել, եթե խոլեստերինի բարձր մակարդակ հայտնաբերվի  

Նախ խորհրդակցեք թերապևտի կամ ձեզ  վերահսկող այլ բժշկի հետ: Կարող է լինել այնպես, որ ձեր խոլեստերինի մակարդակը նորմայից փոքր-ինչ բարձր լինի, բայց ռիսկի այլ գործոններ չլինեն։ Այս իրավիճակը նորմալ է համարվում և չի պահանջում բուժում: 

20. Ուրեմն հնարավո՞ր է առանց դեղորայքի 

Ոչ միշտ։ Դեղորայք ընդունելու  կամ չընդունելու մասին որոշումը կայացնում է բժիշկը: Բժիշկը հաշվի է առնում արյան մեջ խոլեստերինի առկա մակարդակը, ինչպես նաև ուղեկցող հիվանդությունները: Եթե նյութի քանակը մեծ է, ձեզ համար նշանակվելու են «ստատիններ» կոչվող դեղեր. դրանք կօգնեն հեռացնելու LDL- խոլեստերինը մարմնից: 

21. Որքա՞ն արագ կնվազի խոլեստերինը 

Բարեբախտաբար, բարձր խոլեստերինը հեշտությամբ կարգավորվող պայման է: Եթե փոխեք ձեր կենսակերպը, հետևեք բժշկի խորհուրդներին և սկսեք անհրաժեշտ դեղեր ընդունել, մի քանի շաբաթվա ընթացքում խոլեստերինը կվերադառնա նորմայի սահմաններին: