Գեստոզի ախտանշանները, զարգացման փուլերը

Գեստոզի ախտանշանները, զարգացման փուլերը

Հղիության առաջին ամիսներին գեստոզի (տոքսիկոզ) արտահայտման հիմնական նշաններն են՝

  • գլխապտույտ,
  • արտահայտված թքարտադրություն,
  • սրտխառնոցը,
  • փսխում,
  • հուզական անկայունություն,
  • համի և հոտառության փոփոխություններ։

Ուշ գեստոզն արտահայտվում է երեք հիմնական նշաններով՝ այտուցներ, բարձր զարկերակային ճնշում և մեզում սպիտակուցի առկայություն: Այս նշաններից առաջինն ի հայտ են գալիս այտուցները, որոնք կարող են լինել գեստոզի միակ ախտանշանը: Այն մատնանշում է գեստոզի երեք աստիճանները՝

  • վերջույթների այտուցներ՝ 1-ին աստիճանի գեստոզ,
  • վերջույթների և որովայնի այտուցներ՝ 2-րդ աստիճանի գեստոզ,
  • տարածված այտուցներ (ներառյալ պարանոցը, դեմքը)՝ 3-րդ աստիճանի գեստոզ։

Գեստոզի նշան է համարվում զարկերակային ճնշման՝ մինչև հղիությունն ունեցած ցուցանիշներից 20%-ով բարձրացումը: Եթե մինչև հղիությունը կինն ունեցել է ցածր ԶՃ, ապա դրա բարձրացումը գեստոզի պարագայում կարող է չգերազանցել ընդունված սահմանը: Մեզում սպիտակուցի առկայությունը վկայում է ծանր գեստոզի մասին:

Գեստոզը հղիության առաջին կեսին (վաղ գեստոզ)

Վաղ տոքսիկոզը կամ գեստոզը զարգանում է մինչև հղիության 20-րդ շաբաթը և հաճախ սկսվում է արտահայտվել հենց առաջին շաբաթներից: Այս երևույթն այնքան տարածված բնույթ ունի, որ շատերը հղիության առաջին շաբաթների (ամիսների) ընթացքում դիտվող սրտխառնոցն ու փսխումները համարում են հղիության բնականոն դրսևորում: Իրականում այդպես չէ: Հղիությունը կնոջ ֆիզիոլոգիական վիճակ է, որը չպետք է առողջ կնոջ դեպքում ուղեկցվի ոչ՛ սրտխառնոցով, ոչ՛ փսխումներով:

Որքան վաղ են ի հայտ գալիս գեստոզի նշանները, այնքան ծանր ընթացք է այն ունենում: Առավոտյան սրտխառնոցները, սննդի հանդեպ հակակրանքը, առատ թքարտադրությունը կարող են ուղեկցվել նաև հուզական անկայունությամբ, համի և հոտառության փոփոխություններով: Առանձնացնում են գեստոզի ընթացքի երեք աստիճան՝ թեթև, միջին և ծանր:

Տոսքիկոզի թեթև ընթացքի դեպքում սրտխառնոց առաջանում է օրական մինչև 5 անգամ (առավել հաճախ այն դիտվում է առավոտյան ժամերին՝ նախաճաշելուց հետո կամ քաղցած վիճակում): Կնոջ ընդհանուր վիճակը չի տուժում, մարմնի ջերմության բարձրացում չի դիտվում: Մաշկային ծածկույթների և լորձաթաղանթների վիճակը սովորական է: Արյան և մեզի հետազոտության արդյունքները նույնպես սովորականի սահմաններում են: Ախորժակը նվազում է, դիտվում է մարմնի քաշի անկում մինչև 3 կգ:

Միջին ծանրության գեստոզի դեպքում սրտխառնոցի հաճախականությունը հասնում է օրական մինչև 10 անգամի՝ անկախ սննդի ընդունումից: Դիտվում է մարմնի քաշի անկում 2-3 կգ 10-15 օրվա ընթացքում: Հնարավոր է դիտվի ջերմաստիճանի բարձրացում 37-37.5 C-ի սահմաններում, սրտի ռիթմը՝ րոպեյում 90- 100 զարկ, կարող է մի փոքր նվազել զարկերակային ճնշումը: Լորձաթաղանթմերի և մաշկի վիճակը բնականոն է: Կանանց 20-25%-ի դեպքում մեզում հայտնաբերվում է ացետոն:

Ծանր աստիճանի տոքսիկոզի դեպքում դիտվում է չդադարող փսխում՝ օրական ավելի քան 20 անգամ, երբեմն նույնիսկ կնոջ թեթև շարժումներից: Կտրուկ վատանում է կնոջ ընդհանուր վիճակը, ջերմաստիճանը հասնում է 37.5-ի, սրտի ռիթմը՝ րոպեյում 110-120 զարկի, զարկերակային ճնշումն իջնում է, խանգարվում է քունը, քաշի անկումը կազմում է մինչև 8-10կգ: Լեզուն փառակալած է, տեսանելի լորձաթաղանթներն ու մաշկային ծածկույթները չորացած են, առաջանում է օրգանիզմի ջրազրկում և նյութափոխանակության խանգարումներ: Մեզի օրական դուրս բերվող քանակը նվազում է, նրանում հայտնաբերվում է ացետոն, հնարավոր է նաև՝ սպիտակուց: Արյան մեջ նկատվում է հեմոգլոբինի բարձրացում (արյան խտացման հաշվին), բիլիռուբինի (լյարդի ախտահարում) և կրեատինինի (երիկամների ախատահարում) մակարդակի բարձրացում, նատրիումի, կալիումի և կալցիումի նվազում: Կարող է առաջանալ թքահոսում՝ փսխման հետ ուղեկցվող կամ առանձին արտահայտվող: Դրա ծավալը կարող է հասնել օրական 1 լ և ավելիի:

Ինչպես տեսնում ենք, գեստոզի պատճառով վատանում է հղի կնոջ ընդհանուր ինքնազգացողությունը, նվազում է ախորժակը, կարող է դիտվել քնի խանգարում և քաշի անկում: Ծանր դեպքերում կարող է դիտվել օրգանիզմի ջրազրկում:

Սովորաբար վաղ ժամկետների գեստոզը չի ունենում ագրեսիվ ընթացք: Անկախ դրա ծանրության աստիճանից, հղիության 12-13-րդ շաբաթներում գեստոզի նշանները պետք է անհետանան: Եթե այն շարունակվում է, ապա անհրաժեշտ է դիմել բժշկական զննման, որպեսզի բացառվի որևէ ներքին օրգանի քրոնիկական հիվանդության սրացումը:

Գեստոզը հղիության երկրորդ կեսին (ուշ գեստոզ)

Ուշ գեստոզը կամ տոքսիկոզն իրենից լուրջ վտանգ է ներկայացնում, քանի որ կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների: Առավել հաճախ այն զարգանում է հղիության 28-րդ շաբաթից, բայց կարող է նաև սկսվել հղիության երկրորդ կեսի սկզբին: Ժամանակակից բժշկությունը երբեմն ուշ գեստոզն անվանում է ԱՊՀ- գեստոզ, այսինքն՝ Ա-այտուց, Պ- պրոտեինուրիա (սպիտակուց մեզում) և Հ- հիպերտենզիա (բարձր զարկերակային ճնշում):

Այս բնութագրիչ ախտանշանների եռյակը կարող է ի հայտ գալ և՛ միասին, և՛ առանձին: Կանանց համար գեստոզի տեսանելի աշխտանշանն այտուցն է: Բարձր ԶՃ-ը և մեզում սպիտակուցի առկայությունը կարող է բացահայտել միայն բժիշկը: Ուստի շատ կարևոր է, որ հղի կինը պարտադիր հերթագրվի և կանոնավոր այցելի բժշկի: գեստոզը կարող է ի հայտ գալ ախտանշանների տարբեր համադրությամբ: Ներկայումս այս երեք ախտանշանները միասին դիտվում են 15% դեպքերում, այտուցները բարձր ԶՃ-ով դիտվում են 32% դեպքերում, ԶՃ և մեզում սպիտակուց դիտվում է 12% դեպքերում, այտուցներ և մեզում սպիտակուց՝ 3% դեպքերում: Ընդ որում՝ բացահայտ այտուցներ հանդիպում են 25% դեպքերում, իսկ թաքնվածները՝ 13% դեպքերում:

Այտուցները ուշ գեստոզի առաջին փուլի նշաններն են: Դրանց ի հայտ գալը կարելի է բացահայտել մատների թեթև թմրածության զգացումով: Դրանց դեպքում դժվար է դառնում մատները ձգելը կամ մատանի կրելը: Այտուցները միշտ չէ, որ մատնանշում են գեստոզի առկայություն: Դրանք կարող են լինել պրոգեստերոնի (այսպես կոչված հղիության հորմոն) բարձր արտադրության հետևանք: Դրանք կարող են առաջանալ նաև քրոնիկական հիվանդությունների (վարիկոզային լայնացած երակներ, սրտի, երիկամների հիվանդություններ) սրման արդյունքում: 

Եթե դիտվում է կնոջ քաշի չափազանց ավելացում, իսկ այտուցներ չեն նկատվում, ապա հնարավոր է, որ բժիշկներն անցկացնեն Մալկյուր-Օլդրիչի փորձ, որպեսզի պարզեն՝ արդյո՞ք առկա են թաքնված այտուցներ: Եթե այտուցները տեսանելի են դառնում, նշանակում է, որ օրգանիզմում կուտակված է 3 լ ավելցուկային հեղուկ: Սկզբում այտուցվում են ոտքերը, այնուհետև տարածվում են վերև՝ ազդրեր, որովայն, պարանոց, երես: Եթե նույնիսկ կինը ոչ մի անհարմարություն չի զգում, միևնույնն է անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել, որպեսզի վիճակը չբարդանա: Ինքանբուժությամբ զբաղվելը վտանգավոր է, քանի որ կնոջ վիճակը կարող է կտրուկ վատանալ:

Գեստոզի երկրորդ փուլը՝ նեֆրոպատիան, սովորաբար զարգանում է այտուցի ֆոնին: Դրա առաջին նշանը բարձր զարկերակային ճնշումն է: Հղի կնոջ համար նշանակություն ունի ոչ միայն ճնշման բարձրացումը, այլև տատանումները, քանի որ դրանք կարող են ընկերքի շերտազատման, արյունահոսության և պտղի հանկարծակի մահվան պատճառ հանդիսանալ:

Գեստոզի երրորդ փուլը պրեէկլամպսիան է, որը բնութագրվում է մեզում սպիտակուցի առաջացմամբ՝ ի հավելումն մյուս ախտանշանների: Այս փուլում կարող են առաջանալ գլխուղեղի արյան մատակարարման խանգարումներ, ինչն արտահայտվում է ուժգին գլխացավերով, ծոծրակի հատվածում ծանրության զգացողությամբ, տեսողության խանգարումներով, սրտխառնոցով և փսխումով, հիշողության խանգարումով և երբեմն նույնիսկ հոգեկան ընկճվածությամբ: Կարող է դիտվել նաև անքնություն, լարվածություն, հոգնածություն, որովայնում և աջ ենթազդրային հատվածում ցավեր: Զարկերակային ճնշումը հասնում է 160/110 մմ ս.ս. և բարձրի:

Ամենածանր՝ չորրորդ փուլը էկլամպսիան է: Երբեմն այն զարգանում է շատ արագ՝ նեֆրոպատիայից անմիջապես հետո: Այս պարագայում դիտվում են տարբեր օրգանների աշխատանքի խանագարումներ, նույնիսկ ցնցումներ: Այդ նոպաները կարող են առաջանալ տարբեր խթանիչ գործոնների պատճառով՝ կտրուկ ձայն, վառ լուսավորություն, սթրեսային իրավիճակ, ցավ: Այն տևում է 1-2 րոպե, լինում է թեթև մկանային ձգումների կամ մզզացող բնույթի: Նոպան ավարտվում է գիտակցության կորուստով: Լինում է նաև առանց ցնցումների էկլամպսիա, բայց այդ դեպքում հնարավոր է, որ բարձր ճնշման ֆոնին կինը հայտնվի կոմայի մեջ:

Կարդացեք՝ Գեստոզի բուժումը և կանխարգելումը

Էկլամպսիան կարող է լուրջ բարդություններ առաջացնել՝ ընկեքրի շերտազատում, վաղաժամ ծննդաբերություն, արյունահոսություններ, պտղի թթվածնաքաղց և նույնիսկ պտղի մահ: Չի բացառվում նաև ինֆարկտի, թոքերի այտուցի, կաթվածի, երիկամային անբավարարության առաջացումը: Էկլամպսիան հիմնականում հանդիպում է առաջին հղիության դեպքում: Այն կանխատեսելու հարցում անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև ժառանգական գործոնը: Դրա առաջացման հավանականությունը մեծանում է հատկապես բազմապտուղ հղիության և բշտիկային զանգվածի առկայության պարագայում: Լինում են որոշ դեպքեր, երբ գեստոզն ընթանում է առանց ախտանշանների կամ դրանց թույլ արտահայտվածությամբ: Այս երևույթը անկանխատեսելի բնույթ ունի, այդ պատճառով առաջին իսկ ախտանշանների դեպքում հարկավոր է դիմել բժշկի:

Սեքսը կրծքով կերակրման շրջանում

Սեքսը կրծքով կերակրման շրջանում

Մի շարք կանայք ԿԿ ֆոնին բախվում են լիբիդոյի նվազման խնդրին․․․

Օրգազմը հղիության դեպքում

Օրգազմը հղիության դեպքում

Հղիությունը չի նվազեցնում սեռական ցանկությունը, սակայն շատերը խուսափում են օրգազմից՝ մտածելով, որ այն կարող է վիժում առաջացնել...

Վարիկոզի կանխարգելումը հղիության ընթացքում

Վարիկոզի կանխարգելումը հղիության ընթացքում

Հղիության ընթացքում վարիկոզի առաջացման հիմնական պատճառն արգանդի մեծացումն է, ինչը հանգեցնում է փոքր կոնքի երակի...

Կրծքով կերակրումը ջերմության բարձրացման պայմաններում

Կրծքով կերակրումը ջերմության բարձրացման պայմաններում

Կրծքով կերակրող մայրերը, երբ ջերմություն են ունենում, սկսում են մտահոգվել, թե արդյոք կարելի է շարունակել կրծքով կերակրումն այդ վիճակում, արդյոք կաթը վնասակար չի լինի երեխայի համար․․․