Ձվարանի տարատեսակ կիստաներ

Ձվարանի տարատեսակ կիստաներ

Հաճախ գինեկելոգին այցելելուց կամ ՈւՁՀ անցնելուց հետո կինն անակնկալի է գալիս՝ ստանալով «Ձվարանի կիստա» ախտորոշումը: Պետք է իմանալ, որ «կիստա» ախտորոշում գոյություն չունի: Կիստաներն իրենց պատճառներով, հատկություններով, բուժմամբ և հետևանքներով չափազանց տարբեր են լինում: Այդ պատճառով բժշկից անպայման պետք է ճշտել, թե նա ինչ կիստա է տեսել. չէ՞ որ դրանից են կախված հետագա անելիքները:

Սովորաբար ձվարանի կիստա (կիստոզային գոյացություն) անվանում են ձվարանիայն գոյացությունը, որն ունի պատիճ՝ հեղուկ կամ կիսահեղուկ պարունակությամբ: Ավելի մանրամասն դիտարկենք, թե կիստաների ինչ տեսակներ կարող են առաջանալ ձվարանների հյուսվածքում:

Ֆունկցիոնալ կիստաները, որոնցից են ֆոլիկուլյար և լյուտեինային կիստաները (դեղին մարմնի կիստաները), ձևավորվում են համապատասխանաբար ֆոլիկուլից և դեղին մարմնից: Դրանց առաջացման պատճառ կարող է լինել հորմոնային անհավասարակշռությունը, բորբոքային պրոցեսը ձվարաններում կամ վերարտադրողական համակարգի այլ խանգարումները, հուզական և ֆիզիկական սթրեսները, գերհոգնածությունը: Պահպանվում են 2-3 ցիկլ, անհետանում են ինքնուրույն կամ պահպանողական բուժման արդյունքում: Երբ այդպիսի կիստաները չեն անհետանում կես տարի տևող պահպանողական բուժման արդյունքում, որոշվում է դրանք հեռացնել վիրահատության միջոցով: Եթե ֆունկցիոնալ կիստաների առաջացումը ցիկլից ցիկլ կրկնվում է, ապա անհրաժեշտ է որոշել, թե ինչն է դրա պատճառը, և ջանքերն ուղղել այդ պատճառների վերացմանը:

Ֆոլիկուլյար կիստան (ռետենցիոն կիստա) ձևավորվում է դոմինանտ ֆոլիկուլից, եթե այն չի պայթել, այլ կերպ ասած՝ եթե ձվազատում տեղի չի ունեցել: Կիստա անվանում են «գերաճած» դոմինանտ ֆոլիկուլը, որը հասել է 3 և ավել սմ-ի: Երբ ֆոլիկուլը հասնում է այդպիսի չափերի, ձվազատումը քիչ հավանական է: Ձվարանների կիստաների բոլոր տեսակներից սա ամենատարածվածն է:

Ֆոլիկուլյար կիստաների ախտանշաններն են ծանրության, անհարմարության, ցավի զգացողությունները ձախ կամ աջ աճուկային շրջաններում, որոնք ուժեղանում են ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության կամ կտրուկ շարժումների ժամանակ: Ախտորոշելու համար անհրաժեշտ է ՈւՁ հետազոտություն: Հիմքային ջերմաստիճանի գրաֆիկն այդ դեպքում միափուլ է, հնարավոր է դաշտանային ցիկլի երկարացում:

Առավել հաճախ ձվարանի ֆոլիկուլյար կիստան անցնում է մինչև ցիկլի ավարտը, որում այն առաջացել է: Երբեմն այդ գործընթացին օգնելու համար նշանակում են հեստագեններ (պրոգեստերոն, ուտրոժեստան, դյուֆաստոն) այդ ցիկլում կամ համակցված օրալային հակաբեղմնավորիչներ հաջորդող մի քանի ցիկլում: Զուգահեռ կարող է նշանակվել «ներծծող» և հակաբորբոքային թերապիա:

Դեղին մարմնի կիստան (լյուտեինային կիստա) ձևավորվում է ձվազատված ֆոլիկուլից: Ձվազատումից հետո դեղին մարմնի ձևավորման գործընթացը կարող է խախտվել, ինչը հանգեցնում է նրանում հեղուկի կուտակման և կիստայի ձևավորման: Հիմնականում այդպիսի կիստաներն անցնում են նոր ցիկլն սկսվելիս: Հաճախ դեղին մարմնի կիստա է առաջանում նաև հղիության ընթացքում: Այն հղիության և պտղի համար վտանգ չի ներկայացնում և բուժում չի պահանջում:

Դեղին մարմնի կիստայի ախտանշանները, նրա ախտորոշումը և բուժումը նույնպիսին են, ինչպես ֆոլիկուլյար կիստաների դեպքում:

Ֆունկցիոնալ կիստաների վտանգավոր բարդություններ կարող են լինել կիստայի ոլորումը և պատռվածքը, որոնք երբեմն ուղեկցվում են ներքին արյունահոսությամբ: Ոլորման դեպքում անհրաժեշտ է վիրահատական միջամտության դիմել: Պատռվածքը և արյունահոսությունը պահանջում են հսկողություն, վիրահատական միջամտությունը հնարավոր է ուժեղ արյունահոսության դեպքում: Այդպիսի բարդությունների կանխարգելման համար խորհուրդ է տրվում ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության սահմանափակում, հատկապես, եթե առկա է մեծ չափի կիստա: Ֆոլիկուլյար և լյուտեինային կիստաների կրկնվելու վտանգը շատ ցածր է:

Ձվարանի էնդոմետրիոիդ կիստան էնդոմետրիոզի դրսևորում է և սկսում է ձևավորվել նրա օջախից: Քանի որ էնդոմետրիոիդ օջախի բջիջները ենթակա են կնոջ օրգանիզմում ցիկլիկ հորմոնային փոփոխությունների միևնույն ազդեցությանը, ինչ և էնդոմետրիումի բջջները, յուրաքանչյուր դաշտանի ժամանակ այդպիսի օջախի ներսում արյուն է կուտակվում: Այդ արյունը դուրս գալու տեղ չունի, և յուրաքանչյուր ցիկլի հետ այն ներսում ավելի ու ավելի է շատանում. կիստան աճում է: Կիստայի արյունային պարունակությունը ժամանակի ընթացքում վերածվում է թանձր շագանակագույն զանգվածի, ինչի համար էլ այդպիսի կիստաները ստացել են իրենց երկրորդ անվանումը՝ շոկոլադե:

Ինչպես և էնդոմետրիոզի մյուս բոլոր օջախները, էնդոմետրիոիդ կիստաները հաճախ անպտղության պատճառ են դառնում՝ կնոջ օրգանիզմում հորմոնային գործընթացների խախտման պատճառով: Այդպիսի կիստաները հղիության համար հակացուցում չեն, եթե հաջողվում է հղիանալ դրանց առկայությամբ: Այդպիսի կիստայով հղիանալը մեծ հաջողություն է:

Էնդոմետրիոիդ կիստաների ախտորոշումը կատարվում է ուլտրաձայնային հետազոտության օգնությամբ: Բժիշկը տեսնում է կիստայի պարունակությունը ՈւՁՀ-սարքի մոնիտորի վրա՝ մուգ ֆոնի վրա սպիտակ թանձրույթի տեսքով: Համոզվելու համար, որ դա հենց էնդոմետրիոիդ կիստա է, ոչ թե դեղին մարմնի հին կիստա, որը կարող է ունենալ նման ՈւՁՀ-պատկեր, հսկողությունը շարունակվում է մի քանի ամիս: Ցավոք ձվարանների վրա այդպիսի գոյացությունները ի տարբերություն լյուտեինային կիստաների ինքնուրույն չեն անցնում և մեծ չափերի հասնելիս ուկնոջը անհարմարություն պատճառելիս պահանջում են վիրահատական բուժում: Վիրահատության արդյունքն ամրապնդելու համար էնդոմետրիոիդ կիստայի հեռացումից հետո հաճախ նշանակվում է հորմոնային բուժում՝ ուղղված ցիկլիկ հորմոնային փոփոխությունների ճնշմանը, որոնք նպաստում են էնդոմետրիոզի օջախների կրկնակի աճին:

Ձվարանի դերմոիդ կիստան (տերատոման) թեև ունի կիստայի արտաքին հատկանիշներ, սակայն գիտական տեսանկյունից վերաբերում է կիստոզային ուռուցքներին: Ձվարանում այդպիսի գոյացությունն առաջանում է սաղմնային զարգացման փուլում խանգարումների պատճառով և կարող է տեղայնացվել ոչ միայն ձվարաններում: Տերատոման բարորակ ուռուցք է՝ կազմված հաստ պատիճից՝ լցված լորձե կամ ճարպե զանգվածով, որի ներսում կարող են լինել ձվարանին ոչ հատուկ հյուսվածքներ՝ մաշկ, մազեր, ճարպային, մկանային, ոսկրային կամ նյարդային հյուսվածքներ: Դերմոիդ կիստայի առկայությունը չի ազդում հորմոնային ֆոնի վերարտադրողական հնարավորությունների վրա, սակայն նրա մեծացման հաշվին կարող է նվազել ձվարանի առողջ հյուսվածքի ծավալը, խանգարվել նրա արյունամատակարարումը:

Ախտորոշման մեթոդը ՈւՁՀ-ն է: Դերմոիդ կիստան լյուտեինային և էնդոմետրիոիդ կիստաներից, որոնց հետ դրանք երբեմն շփոթում են, տարբերելու համար օգտագործվում է ՄՌՏ: Իրականացվում է միայն վիրահատական բուժում:

Լորձային արտադրություն հեշտոցից

Լորձային արտադրություն հեշտոցից

Հեշտոցից արտահոսող լորձային արտադրությունը, եթե նորմալ բնույթի է, բնական երևույթ է։ Վերարտադրողական տարիքի բոլոր կանայք էլ ունենում են...

Տրամադրությունը պայմանավորող հորմոնները

Տրամադրությունը պայմանավորող հորմոնները

Պատասխանատու են մեր հոգեհուզական վիճակի համար։ Ահա այն հիմնական հորմոնները, որոնք պայմանավորում են մեր լավ տրամադրությունը․․․

Գեղեցկության և առողջության երաշխիքները

Գեղեցկության և առողջության երաշխիքները

Տարիքին համընթաց օրգանիզմում բազմաթիվ փոփոխություններ են կատարվում, ոմանք, այնուամենայնիվ, շարունակում են պահպանել իրենց գեղեցիկ տեսքն ու առողջությունը․․․

Ե՞րբ պլանավորել հղիությունը վիժումից հետո

Ե՞րբ պլանավորել հղիությունը վիժումից հետո

Հաճախ է պատահում, որ կանայք, որոնց դեպքում վիժումը եղել է հղիության վաղ ժամկետում, ցանկանում են հղինալ վիժումից անմիջապես հետո․․․․