Սեռական հարաբերության ժամանակ ցավը՝ բժշկական անվամբ դիսպարեունիան, բավական տարածված գանգատ է։ Սակայն շատ կանայք երկար ժամանակ չեն դիմում բժշկի՝ մտածելով, որ դա պարզապես անհարմարություն է, կամ հակառակը՝ ինքնուրույն փորձում են գտնել «գինեկոլոգիական» պատճառ։

Իրականում ցավը կարող է առաջանալ տարբեր պատճառներով, և դրա ճիշտ ախտորոշման համար կարևոր է հասկանալ՝ որտե՞ղ է ցավը, ե՞րբ է առաջանում և ինչ բնույթ ունի։

Եթե ցավը զգացվում է մուտքի շրջանում
Հեշտոցի մուտքի հատվածում ցավի պատճառ կարող են լինել լորձաթաղանթի չորությունը, գրգռվածությունը, փոքր վնասվածքները կամ բորբոքային վիճակները։Որոշ կանանց մոտ ցավը կապված է նաև կոնքի հատակի մկանների ակամա լարվածության հետ։ Երբ մկանները մշտապես լարված են, ներթափանցումը կարող է դառնալ ցավոտ կամ նույնիսկ շատ դժվար։

Այս դեպքում միայն գինեկոլոգիական հետազոտությունը միշտ չէ, որ բավարար է․ անհրաժեշտ է գնահատել նաև կոնքի հատակի մկանների վիճակը։

Իսկ եթե ցավը խորքում է
Խորքային ցավի պատճառները կարող են տարբեր լինել։ Դրանց թվում են էնդոմետրիոզը, ադենոմիոզը, փոքր կոնքի բորբոքային հիվանդությունները, որոշ ձվարանային գոյացություններ և այլ վիճակներ։

Կարևոր է նաև հասկանալ՝ ցավը մշտակա՞ն է, թե՞ առաջանում է միայն որոշակի դիրքերում կամ ցիկլի որոշակի օրերին։

Օրինակ՝ դաշտանից առաջ կամ դաշտանի ընթացքում ուժեղացող խորքային ցավը կարող է լրացուցիչ հուշում տալ հնարավոր պատճառի վերաբերյալ։

Երբեմն պատճառը միայն մարմնական չէ
Սեռական հարաբերության ժամանակ ցավը կարող է ձևավորել նաև «ցավի սպասման» շրջան․ կինը սպասում է ցավին, անհանգստանում է, մարմինը լարվում է, կոնքի հատակի մկանները կծկվում են, իսկ արդյունքում ներթափանցումն ավելի ցավոտ է դառնում։

Սա չի նշանակում, որ ցավը «երևակայական» է։ Ցավը իրական է, պարզապես դրա առաջացման և պահպանման մեխանիզմում կարող են մասնակցել նաև հոգեբանական և մկանային գործոնները։

Ինչպե՞ս գտնել իրական պատճառը

Առաջին քայլը մանրամասն զրույցն է բժշկի հետ։ Կարևոր է նշել՝

• ցավը մակերեսայի՞ն է, թե՞ խորքային,
• ցավն առաջանում է ներթափանցման սկզբո՞ւմ, թե՞ ավելի խոր,
• կա՞ չորություն կամ այրոց,
• կապվա՞ծ է արդյոք ցավը դաշտանային ցիկլի հետ,
• կա՞ն անսովոր արտադրություն, քոր կամ արյունահոսություն,
• ցավը շարունակվո՞ւմ է նաև սեռական հարաբերությունից հետո։

Դրանից հետո, ըստ անհրաժեշտության, իրականացվում են գինեկոլոգիական զննում, ուլտրաձայնային և այլ հետազոտություններ։ Որոշ դեպքերում օգտակար կարող է լինել նաև կոնքի հատակի ֆիզիոթերապևտի կամ այլ մասնագետի գնահատումը։

Ցավը պետք չէ «նորմալ համարել»

Սեռական հարաբերությունը չպետք է մշտապես ուղեկցվի ցավով։ Եթե ցավը կրկնվում է, ազդում է սեռական կյանքի վրա կամ ստիպում է խուսափել հարաբերություններից, պետք է փնտրել պատճառը։Ցավը ախտանիշ է, ոչ թե ախտորոշում։ Ճիշտ հարցը ոչ թե «ինչ դեղ խմել ցավի համար», այլ՝ «ինչո՞ւ է ցավ առաջանում»։