Մաստիտ (կաթնագեղձի բորբոքում)

Մաստիտ (կաթնագեղձի բորբոքում)

Մաստիտը կաթնագեղձի բորբոքումն է: Հաճախ այս հիվանդությունն ախտահարում է մինչև 45 տարեկան կանանց: Մաստիտը մեծամասամբ կապված է կրծքով կերակրելու հետ, հաճախ ի հայտ է գալիս առաջին 3 ամսում: Սովորաբար սուր բորբոքումը զարգանում է մեկ կաթնագեղձում, արտահայտվում գեղձի հարաճուն ցավով և այտուցով: Մաստիտից խուսափելու համար պետք է կերակրելուց հետո մնացած կաթը ճիշտ կթել, կանխել պտուկների ճաքերն ու պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները:

Մաստիտ առաջացնող պատճառներն են՝

  • պտուկների ճաքերի ժամանակին չհայտնաբերելն ու սխալ բուժումը,
  • իմունիտետի անկումը,
  • կերակրմանն անպատրաստ պտուկները,
  • երեխային սխալ մոտեցնելը կրծքին,
  • կրծքով կերակրման ժամանակ հիգիենայի կանոնները չպահպանելը (մոր ձեռքերի ու կրծքի մաքրությունը),
  • կաթի արտահոսքի խանգարումներն ու կանգը կաթնագեղձում (լակտոստազ),
  • պտուկների փոքրիկ ճաքերը, որոնցով վարակը թափանցում է դեպի հյուսվածքներ,
  • հորմոնային խանգարումները:

Կրծքում կաթի կանգի հիմնական պատճառը գեղձի թերի դատարկվելն է երեխային կերակրելիս և պտուկների փոքր ճաքերը: Մանրէները, հայտնվելով նման բարենպաստ պայմաններում, կաթնային ծորաններով և ավշաուղիներով արագորեն թափանցում են գեղձի մեջ՝ բորբոքելով այն: Ամենահաճախ հանդիպող հարուցիչը ստրեպտակոկն է, ստաֆիլակոկը և այլ մանրէներ, որոնք թափանցում են կաթնագեղձիմեջ կեղտոտ ձեռքերի, սպիտակեղենի միջոցով կամ երեխայի բերանից՝ հիգիենայի կանոնները չպահպանելիս, ինչպես նաև`հղիության և կերակրելու շրջանում կրծքի անբավարար խնամքը:

Ախտանիշները

Մաստիտի նշաններն են՝ ցավ, կրծքի կարծրացում ու մեծացում, կարմրություն, մարմնի ջերմաստիճանի բարձացում մինչև 39°С, ինքնազգացման վատացումը (տկարություն, գլխացավ): Մեծամասամբ նման խնդիրներ են ծագում երեխայի ծնվելուց հետո առաջին մի քանի օրվա ընթացքում: Մաստիտի առաջին վտանգավոր նշանը պտուկների վրա թեկուզ և փոքր ճաքերի հայտնվելն է: Այնուհետև հաճախ հետևում են կտրող ցավերը կաթնագեղձերում: Կուրծքն այտուցվում է, դառնում պինդ և կարծր՝ պատված կարմիր մաշկով, շոշափելիս սաստիկ ցավոտ: Նկարագրված վիճակը ծանրանում է ջերմաստիճանի զգալի բարձացմամբ և սկսվող սարսուռով: Մաստիտի առաջին նշանների դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի և անմիջապես սկսել բուժումը:

Բուժման և բոլոր խորհուդների կատարման դեպքում մի քանի օր անց ապաքինումը վրա է հասնում: Հակառակ պարագայում մի քանի օր հետո մաստիտն անցնում է հաջորդ՝ էլ ավելի ծանր (ինֆիլտրատիվ) փուլի: Շատ շուտով բորբոքման գործընթացը սաստկանում է, գեղձի ներսում հայտնվում են 3 սմ տրամագծով, շոշափելիս տաք, կոշտացած տեղամասեր: Դրանք կարող են մի քանիսը լինել, ըստ որում՝ մարմնի ջերմաստիճանի բարձացումը պահպանվում է, զգալիորեն վատանում է ընդհանուր վիճակը: Մաստիտի այդպիսի նշաններին ավելանում են ինքնաթունավորման երևույթները (տկարություն, գլխապտույտ, գլխացավ): Մաստիտի բուժման ուղղությամբ արմատական միջոցներ չձեռնարկելու դեպքում հաջորդում է ծանր ձևը՝ թարախայինը:

Թարախային մաստիտի ախտանիշներն են` մաշկի արտահայտված կարմրություն, կաթնագեղձի հարաճուն այտուց ու մեծացում. կաթը դառնում է արյունախառը, սաստկանում են ցավերը: Ջերմաստիճանն այդ փուլում կարող է կտրուկ բարձրանալ և կրկին ընկնել՝ կախված բորբոքային գործընթացի փուլից, որը հարուցված է մանրէներով: Ջերմաստիճանի անկումը սովորաբար ուղեկցվում է առատ քրտնարտադրությամբ, իսկ տենդը՝ սաստիկ սարսուռով: Այդ փուլում մաստիտի նշաններն են՝ ախորժակի բացակայությունը, սրտխառնոցը, սարսուռը, ամբողջ մարմնի ցավը, շոշափելիս ցավոտ կուրծքը:

Ի՞նչ է լակտոստազը

Ծննդաբերությունից հետո կարող է դիտվել լակտոստազ, որը թեև շատ նման է մաստիտի սկզբնական փուլին, սակայն դեռևս մաստիտ չէ: Լակտոստազը պայմանավորված է կաթի կանգով կաթնածորաննեում և ինչպես մաստիտը, բնորոշվում է բորբոքման նշաններով և բարձր ջերմաստիճանով, կարմրամաշկությամբ, կաթնագեղձի բլթակների ցավոտությամբ, սակայն այդ փուլում դեռևս մանրէները չեն գրոհում: Լակտոստազի նշաններ երևալուն պես անհրաժեշտ է ջանասիրաբար կթել կաթը յուրաքանչյուր կերակրումից հետո, ինչը կապահովի կաթի արտահոսքը՝ խոչընդոտելով մաստիտի առաջացմանը:

Բուժումը

Մաստիտի տվյալ փուլի արդյունավետ բուժումը հանգում է ջերմիջեցնող և իմունախթանիչ միջոցների կիրառմանը: Հարկավոր է կաթն ամբողջովին կթել և դրանով իսկ կաթի հետ հեռացնել գեղձի բլթակներում բազմացող մանրէները` կանխելով հիվանդության հաջորդ փուլի՝ ինֆիլտրատիվ մաստիտի հավանական զարգացումը: Ինֆիլտրատիվ մաստիտի զարգացումը պայմանավորված է օրգանիզմի ինքնաթունավորման և բորբոքային գործընթացների առաջընթացով, ինչի հետևանքով ինքնազգացողությունը վատանում է, և ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրանում: Կաթնագեղձի ախտահարված բլթակի շրջանում մաշկը կարմրած է և բավականաչափ այտուցված: Չնայած հիվանդության այդ փուլում թարախային մասի բացակայությանը՝ անհրաժեշտ է նաև հակամանրէային դեղորայքով ակտիվ բուժել մաստիտը:

Թարախային մաստիտի զարգացման դեպքում կիրառվում է վիրահատական բուժում: Համարժեք բուժման բացակայության պայմաններում թարախապարկը կարող է բացվել կաթնածորանների մեջ` դառնալով ծանր բարդությունների հրահրման պատճառ: Ուստի թարախային մաստիտ հայտնաբերելիս վիրահատությունն անհրաժեշտ է: Բացի հակաբիոտիկներից և հակաբորբոքային պատրաստուկներից մաստիտների բուժման ժամանակ ցուցված են նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջոցներ, որոնք ամրապնդում են բուժման արդյունքները և կայունացնում վիճակը:

Կանխարգելումը

Մաստիտի զարգացումից խուսափելու համար անհրաժեշտ է պահպանել կաթնագեղձերի խնամքի որոշակի կանոններ՝ կանխելով պտուկների ճաքերը:

Նորածինների մոտ առկա որոշակի տարօրինակություններ, որոնք առաջին հայացքից կարող են վախեցնել անփորձ ծնողներին

Նորածինների մոտ առկա որոշակի տարօրինակություններ, որոնք առաջին հայացքից կարող են վախեցնել անփորձ ծնողներին

Ծնվելուց հետո առաջին չորս շաբաթվա ընթացքում երեխայի օրգանիզմը ներարգանդային կյանքից անցում է կատարում դեպի հետծննդյան շրջան

Ինչպե՞ս հեռացնել սպիները էպիզիոտոմիայից  (շեքահատում) և ծննդաբերական այլ վնսվածքներից հետո

Ինչպե՞ս հեռացնել սպիները էպիզիոտոմիայից (շեքահատում) և ծննդաբերական այլ վնսվածքներից հետո

Հետծննդաբերական նույնիսկ փոքր սպին կարող է վատթարացնել սեռական կյանքի որակը

Ի՞նչ է հարկավոր վերցնել Ձեզ հետ ծննդատուն գնալիս

Ի՞նչ է հարկավոր վերցնել Ձեզ հետ ծննդատուն գնալիս

Առանձին թղթապանակում հարկավոր է հավաքել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը և դրանց կրկնօրինակները

Ճիշտ շնչառությունը ծննդաբերության ընթացքում

Ճիշտ շնչառությունը ծննդաբերության ընթացքում

Ծննդաբերության ընթացքում ճիշտ շնչառությունը հեշտացնում է կծկանքների ընթացքը և բարելավում է մայրիկի և երեխայի ինքնազգացողությունը: