Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունն ու հղիությունը

Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունն ու հղիությունը

Ի՞նչ է երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունը (ԵԴՍ)

Երկաթն անփոխարինելի տարր է, որն անհրաժեշտ է մեր օրգանիզմի բնականոն կենսագործունեության համար: Այն մասնակցում է օքսիդացման-վերականգնման, արյունաստեղծման, օրգանների ու հյուսվածքների թթվածնամատակարարման գործընթացներին: Սակայն հղիության ընթացքում կնոջ օրգանիզմում երկաթի յուրացմանը խոչընդոտող լուրջ փոփոխություններ են տեղի ունենում, որոնց հետևանքով այդ միկրոտարրի մակարդակն արյան մեջ իջնում է և զարգանում դրա անբավարարություն: Հղիության վերջում երկաթի անբավարարություն դիտվում է բոլոր հղիների շրջանում`ակնառու կամ թաքնված ձևով: Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունը երկաթի ծանր աստիճանի անբավարարության ցուցանիշ է, որին հատկանշական է արյան կարմիր գնդիկների (էրիթրոցիտներ) գոյացման գործընթացի խանգարումը, մինչդեռ դրա՛նք են բջիջներին թթվածին հասցնողները: Հետևապես հեմոգլոբինի մակարդակի նվազումը (110 գ/լ-ից) դիտվում է հղի կանանց 50%-ի շրջանում, ինչը բացասաբար է անդրադառնում պտղի զարգացման վրա, ինչպես նաև մոր առողջության վրա` հետծննդյան շրջանում:

Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունության առաջացման պատճառները և ախտանիշները

Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունության առումով խոցելի խմբում են այն կանայք, ովքեր ունեն`

  • բազմապտուղ հղիություն,
  • անամնեզում սակավարյունություն,
  • քրոնիկական հիվանդություններ (բորբոքային կամ վարակիչ),
  • բազմաթիվ ծննդաբերություններ,
  • տոքսիկոզի նշաններ,
  • երկար տարիների երկարատև և առատ դաշտան:

Հղի կանանց օրգանիզմի պահանջը երկաթի հանդեպ անհամեմատ բարձր է, քան հղիությունից առաջ և հետո: Հղիության առաջին եռամսյակում այն իջած է, սակայն երկրորդ և երրորդ եռամսյակներում կտրուկ բարձրանում է`արգանդի, պտղի, ընկերքի աճման, արյան ընդհանուր ծավալում կարմիր գնդիկների և հեմոգլոբինի զանգվածի շատացման հետևանքով, իսկ հղիության վերջում երկաթի հանդեպ պահանջը կազմում է օրական մոտ 6 մգ:

Հղիության ընթացքում հղի կնոջ արյան մեջ երկաթի բավարար քանակը պահպանվելու համար անհրաժեշտ է, որ երկաթի բավարար պաշարներ լինեն նախքան հղիության սկիզբը, ըկերած սնունդը պարունակի բավարար քանակությամբ երկաթ: Ինչպես հետազոտություններն են պարզել, կանանց մեծամասնությունը երկաթի անբավարարությամբ է տառապում սխալ սննդակարգի հետևանքով` չնայած այն հանգամանքին, որ նախքան հղիությունը նրանց օրգանիզմում երկաթի պաշարները եղել են բնականոն սահմաններում:

Շատ դեպքերում սակավարյունությունն ընթանում է հետևյալ ախտանիշներով՝

  • մշտական ընդհանուր թուլությամբ,
  • գլխապտույտով,
  • հևոցով,
  • հաճախակի գլխացավերով,
  • մաշկի գունատությամբ,
  • համային զգացողության այլափոխությամբ,
  • անքնությամբ,
  • ուշագնացությամբ,
  • դյուրհոգնելիությամբ,
  • աշխատունակության անկմամբ,
  • մաշկի փոփոխություններով (չորություն, ճաքճքվածություն):

Հարկ է նշել, որ վերոհիշյալ ախտանիշները ոչ բոլոր հղիների շրջանում են հանդիպում, ուստի սակավարյունության մասին հնարավոր է և չկասկածել:

Ինչո՞վ է վտանգավոր երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունը

Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունը հղիության շրջանում կարող է բարդությունների զարգացման պատճառ դառնալ ինչպես մոր, այնպես էլ աճող պտղի օրգանիզմում:

Դրանց շարքին են պատկանում՝

 

  • սպիտակուցային փոխանակության խանգարումները, որոնք հանգեցնում են կնոջ օրգանիզմում սպիտակուցի անբավարարության` նպաստելով այտուցների առաջացմանն ու գեստոզի զարգացմանը,
  • ընկերքի կենսագործունեությունը խանգարող ախտաբանական գործընթացների առաջացումը, որից զարգանում է ընկերքային անբավարարություն, իսկ մի շարք դեպքերում՝ ընկերքի շերտազատում,
  • սննդանյութերի և թթվածնի անբավարար մատակարարման հետևանքով պտղի աճի ու զարգացման հապաղումը,
  • հղիության ընդհատման վտանգի և վաղաժամ ծննդաբերության սպառնալիքի առաջացումը,
  • պտղի ներարգանդային մահը,
  • ծննդաբերության ընթացքում առատ արյունահոսությունը,
  • ծննդաբերության գործունեության թուլությունը,
  • հետծննդայան շրջանի վարակիչ հիվանդությունները,
  • կաթնագոյացման ցածր մակարդակը,
  • ծնվելուց հետո նորածնի անընկալության ու սակավարյունության զարգացումը:

Ինչպե՞ս են բուժում երկաթդեֆիցիտային սակավարյունությունը

Բժիշկը կարող է որոշել երկաթի անբավարարությունը`ըստ արյան քննության տվյալների, եթե կինը հղիության ընթացքում կանոնավոր հետազոտվում է: Հաճախ անհրաժեշտության դեպքում արյունն ավելի մանրակրկիտ հետազոտության է ենթարկվում:

Եթե արյան ընդհանուր քննության ժամանակ հեմոգլոբինի քանակը լինում է բնականոն թվերի ստորին սահմանին մոտ, ապա բժիշկը խորհուր է տալիս օգտվել հատուկ սննդակարգից` հարուստ երկաթ պարունակող մթերքներով, որոնցից են.

  • սպիտակուցային մթերքներից՝ տավարի միսը, լյարդը, սիրտը, թռչնամիսը, կովի կաթը, հավկիթը,
  • ճարպոտ մթերքներից`պանիրը, կաթնաշոռը, սերուցքը, թթվասերը,
  • ածխաջրատային սննդից` բանջարեղենը (գազար, բողկ, կաղամբ, դդում, ճակնդեղ, լոլիկ),
  • մրգերը (նուռ, կիտրոն, ծիրան, կեռաս), հատապտուղները (մասուր, մորի, հաղարջ, մոշ, ելակ), ընկույզը, ձավարեղենը (բրինձ, հնդկաձավար, վարսակ),
  • ընդավորները (եգիպտացորեն, ոլոռ, լոբի), մեղրը:

Սակայն հարկ է նշել, որ օրգանիզմը մսամթերքից այդ կարևոր միկրոտարրի ընդամենը 25- 30%-ն է յուրացնում, իսկ կենդանական այլ մթերքներից` 10-15 %, բանջարեղենից` 5%-ից էլ պակաս: Ընդհանուր առմամբ, սննդի ճանապարհով ներծծվում է մոտ 2,5 մգ երկաթ, իսկ հատուկ պատրաստուկներից` անհամեմատ շատ, ուստի հղիության ժամանակ հաճախ բժիշկները կանանց նշանակում են դեղորայքային միջոցներ:

Երկաթդեֆիցիտային սակավարյունության ծանր դեպքերում հղիության 20-րդ շաբաթից հետո երկաթի պատրաստուկների հետ մեկտեղ նշանակվում է էրիթրոպոետին սպիտակուցով բուժում` ոսկրածուծում արյունաստեղծումը դրդելու նպատակով: Բացի այդ, երկաթի յուրացման և արյունաստեղծման վրա ազդում է նաև այլ միկրոտարրերի ու վիտամինների (պղինձ, մանգան, վիտամին B12, ֆոլաթթու, ասկորբինաթթու, A, B2, B6, D վիտամիններ) մակարդակն արյան մեջ: Այդ իսկ պատճառով խիստ կարևոր է ընդունել բժշկի նշանակած բազմավիտամինները:

Ալկոհոլը կրծքով կերակրման ընթացքում

Ալկոհոլը կրծքով կերակրման ընթացքում

Լակտացիայի շրջանում ալկոհոլի օգտագործումը քիչ ուսումնասիրված հարց է։ Մայրիկները հաճախ են լսում հակասական խորհուրդներ, թե ինչպես է ազդում ալկոհոլը երեխայի վրա․․․

Ցիստիտը հղիության ընթացքում

Ցիստիտը հղիության ընթացքում

Հղիության ընթացքում ցիստիտի դեպքում դեղամիջոցների և անգամ որոշ խոտաբույսերի ընդունումն արգելվում է, քանի որ ոչ բոլորն են բարենպաստ ազդեցություն թողնում երեխայի առողջության վրա․․․

Մագնիումի դերը հղիության ընթացքում

Մագնիումի դերը հղիության ընթացքում

Մագնիումի պակասն առանձնահատուկ զգացվում է հղիության շրջանում, քանի որ այն մասնակցում է փոքրիկի պրակտիկորեն բոլոր օրգանների կազմավորմանը և․․․․

Կեղծ հղիության նշանները

Կեղծ հղիության նշանները

Հղիության բոլոր նշաններն առկա են, իսկ ՈւՁՀ մասնագետը հետազոտությունից հետո հայտնում է, որ պտղաձուն բացակայում է։ Տարօրինա՞կ է։ Գուցե, բայց բժշկությանն այդպիսի դեպքեր հայտնի են։ Այդ կոչվում է կեղծ հղիություն․․․․