Վերջին տարիներին նանոպլաստիկի վերաբերյալ շրջանառվում են բազմաթիվ անհանգստացնող հայտարարություններ։ Սակայն բժշկական տեղեկատվության մեջ կարևոր է հստակ տարանջատել գիտականորեն հաստատված տվյալները չափազանցություններից և ապացուցված չլինող պնդումներից։

Ի՞նչ է նանոպլաստիկը

Նանոպլաստիկը պլաստիկի միկրոմասնիկներ են, որոնց չափը սովորաբար կազմում է 1 միկրոմետրից փոքր, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ 100 նանոմետրից պակաս։ Այդ չափերի շնորհիվ դրանք կարող են ներթափանցել կենսաբանական հյուսվածքներ և օրգանիզմի տարբեր համակարգեր։

Նանոպլաստիկը արդյոք ներթափանցո՞ւմ է մարդու օրգանիզմ

Այո։ Վերջին տարիների գիտական հետազոտությունները հաստատում են, որ նանոպլաստիկը կարող է հայտնվել մարդու օրգանիզմում տարբեր ճանապարհներով՝

• խմելու ջրի միջոցով (շշալցված և նույնիսկ ջրմուղային),
• սննդի հետ (ծովամթերք, աղ, բանջարեղեն),
• օդի միջոցով (ներսի փոշի, հագուստից առանձնացող միկրոմանրաթելեր)։

Նանոպլաստիկ մասնիկներ արդեն հայտնաբերվել են՝

• արյան մեջ,
• թոքերում,
• պլացենտայում,
• աղիքային հյուսվածքներում։

Այսինքն՝ օրգանիզմ ներթափանցման փաստը գիտականորեն հաստատված է և միֆ չէ։

Արդյո՞ք նանոպլաստիկը չի հեռացվում օրգանիզմից

Այս հարցում անհրաժեշտ է կարևոր ճշգրտում։Այսօրվա գիտության մակարդակով չկա ապացույց, որ նանոպլաստիկը ամբողջությամբ և երբեք չի հեռացվում օրգանիզմից։ Մարդու օրգանիզմն ունակ է որոշակի քանակի միկրոմասնիկների հեռացման՝

• աղեստամոքսային համակարգի միջոցով,
• շնչուղիների լորձաթաղանթի միջոցով,
• մասնակիորեն՝ լյարդի և երիկամների մասնակցությամբ։

Սակայն խնդիրը կայանում է նրանում, որ՝

• նանոմասնիկները չափազանց փոքր են,
• դրանց մի մասը կարող է ներթափանցել բջիջների ներս,
• որոշ մասնիկներ կարող են երկար ժամանակ պահպանվել հյուսվածքներում։

Ուստի ավելի ճշգրիտ է ասել, որ նանոպլաստիկի մի մասը կարող է կուտակվել և դանդաղ հեռացվել, այլ ոչ թե ընդհանրապես չարտազատվել։

Կարո՞ղ է նանոպլաստիկը առաջացնել հիվանդություններ

Այս հարցում վերջնական և միանշանակ պատասխան ներկայումս գոյություն չունի։Ի՞նչն է հաստատված (կենդանիների և բջջային մոդելների վրա)

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նանոպլաստիկը կարող է առաջացնել՝

• բորբոքային ռեակցիաներ,
• օքսիդատիվ սթրես,
• բջջային թաղանթների վնասում,
• իմունային համակարգի խանգարումներ։

Ի՞նչը դեռևս ապացուցված չէ մարդկանց մոտ

Առայժմ ուղղակի ապացույցներ չկան, որ նանոպլաստիկը՝

• անխուսափելիորեն առաջացնում է քաղցկեղ,
• հանդիսանում է անպտղության հաստատված պատճառ,
• մնում է օրգանիզմում ամբողջ կյանքի ընթացքում և անդառնալիորեն վնասում այն։

Մարդկանց վերաբերյալ տվյալների սահմանափակ լինելը պայմանավորված է նրանով, որ՝

• սա համեմատաբար նոր հետազոտական ուղղություն է,
• կենդանի օրգանիզմում կուտակման չափումը բարդ է,
• շատ հիվանդություններ զարգանում են տասնամյակների ընթացքում։

Փաստեր և միֆեր

Հաստատված փաստեր

• նանոպլաստիկը կարող է ներթափանցել մարդու օրգանիզմ,
• դրա մի մասը կարող է կուտակվել հյուսվածքներում,
• առկա է բջջային մակարդակում հնարավոր վնասի ռիսկ։

Միֆեր

• «նանոպլաստիկը ընդհանրապես չի դուրս գալիս օրգանիզմից»,
• «բոլոր մարդիկ շուտով կհիվանդանան դրա պատճառով»,
• «նանոպլաստիկը ապացուցված պատճառ է կոնկրետ հիվանդությունների»։

Պե՞տք է արդյոք խուճապի մատնվել
Ոչ։ Սակայն ողջամիտ կանխարգելիչ քայլերը նպատակահարմար են։

Ինչն է իրականում նվազեցնում շփումը նանոպլաստիկի հետ

• նվազեցնել էժան պլաստիկ տարաներից ջրի օգտագործումը,
• սնունդը չտաքացնել պլաստիկ ամաններում,
• կիրառել ջրի ֆիլտրեր (հատկապես միկրոպլաստիկի ֆիլտրացիայով),
• պարբերաբար օդափոխել տարածքները և կատարել խոնավ մաքրում, քանի որ փոշին միկրոմանրաթելերի հիմնական աղբյուրներից է։

Նանոպլաստիկը իրական և գիտականորեն հաստատված խնդիր է, ոչ թե հորինվածք։Սակայն համացանցում տարածվող բազմաթիվ վախեցնող պնդումներ առաջ են անցնում գիտությունից։

• նանոպլաստիկը կարող է ներթափանցել և մասամբ կուտակվել,
• առկա է հնարավոր կենսաբանական վնաս,
• սակայն մարդկանց մոտ լայնածավալ և աղետալի հետևանքների ապացույցներ դեռևս չկան։

 Հետազոտությունները շարունակվում են, և թեման գտնվում է գիտական ակտիվ ուսումնասիրության փուլում։