Վերարտադրողական շրջան
Դասական Արտամարմնային բեղմնավորում
ԱՄԲ-ն համարվում է դասական օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիա։ Այս մեթոդի սկզբունքը կայանում է նրանում, որ սպերմատոզոիդների և օոցիտների միաձուլումը կատարվում է ոչ թե բուժառուի օրգանիզմում, այլ լաբորատոր պայմաններում։ Ստացված էմբրիոնները բժիշկը տեղափոխում է բուժառուի արգանդի խոռոչ 3–5-րդ օրը՝ հղիության առաջացման նպատակով։
ICSI (ԻԿՍԻ) տեխնոլոգիա
ԱՄԲ-ի այս տեխնոլոգիան առավել հաճախ կիրառվում է տղամարդկային անպտղության արտահայտված ձևերի դեպքում (բեղմնավորման համար բավարար է նույնիսկ մեկ սպերմատոզոիդը), նախաիմպլանտացիոն գենետիկական թեստավորման իրականացման ժամանակ, ինչպես նաև այն դեպքերում, երբ ստացվել է ձվաբջիջների փոքր քանակ (ձվաբջիջների բեղմնավորման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով)։
ԱՄԲ-ն սպերմատոզոիդի ներարկումն է օոցիտի ցիտոպլազմա՝ ԻԿՍԻ տեխնոլոգիան (ICSI — intracytoplasmic sperm injection), արտամարմնային բեղմնավորման տեսակ է, որի դեպքում մեկ սպերմատոզոիդ հատուկ միկրոգործիքների օգնությամբ ներմուծվում է օոցիտի մեջ։

Սպերմատոզոիդը ընտրվում է էմբրիոլոգի կողմից մշակված սերմնահեղուկից՝ մի շարք չափանիշների հիման վրա՝ շարժունակություն, մորֆոլոգիա, ինչպես նաև այլ բնութագրեր (մեմբրանի մակերեսային էլեկտրական լիցք, հիալուրոնաթթվի հետ կապվելու ունակություն, ապոպտոզի մարկերների էքսպրեսիա, մեծ խոշորացմամբ մորֆոլոգիայի գնահատում և այլն)։ Սպերմատոզոիդի ներարկումը օոցիտի ցիտոպլազմա իրականացվում է ինվերտացված միկրոսկոպի միջոցով, որը հագեցած է միկրոմանիպուլյատորներով և հատուկ միկրոգործիքներով։
ԻԿՍԻ-ի իրականացման մեթոդիկա
Միկրոինյեկցիայից առաջ հեռացվում են օոցիտի ճառագայթաձև պսակի բջիջները։ Միկրոմանիպուլյացիան կատարվում է միայն հասուն օոցիտների վրա՝ առաջին պոլյար մարմնիկի առկայության դեպքում։ Սերմնահեղուկը ենթարկվում է հատուկ մշակման, և սպերմատոզոիդները տեղադրվում են կուլտուրալ միջավայրում։ Սպերմատոզոիդների հետ աշխատանքի մեթոդիկան, որոնք ստացվել են ամորձուց կամ դրա հավելումից, ընտրվում է անհատապես՝ կախված դրանց քանակից և որակից։
ԻԿՍԻ-ի հիմնական փուլերը
- Սպերմատոզոիդի անշարժացում՝ պոչի մեմբրանի ամբողջականության խախտմամբ
- Օոցիտի արտաքին ցիտոպլազմատիկ մեմբրանի խախտում
- Սպերմատոզոիդը ներմուծում օոցիտի ցիտոպլազմա՝ միկրոասեղի օգնությամբ
ԻԿՍԻ-ի ցուցումները
- Տղամարդկային անպտղություն, հալեցված օոցիտների օգտագործում
- ՊԳԹ իրականացում, ստացված օոցիտների փոքր քանակ
ԻԿՍԻ-ի կիրառման համար խիստ սահմանված չափանիշներ և սահմաններ չկան։
IMSI (ԻՄՍԻ) տեխնոլոգիա
Մորֆոլոգիապես ընտրված սպերմատոզոիդի ներարկումն է օոցիտի ցիտոպլազմա՝ ԻՄՍԻ տեխնոլոգիա (IMSI — intracytoplasmic morphologically selected sperm injection)։ ԻՄՍԻ-ն ԻԿՍԻ-ի կատարելագործված տարբերակն է և հիմնված է մորֆոլոգիապես նորմալ սպերմատոզոիդի մանրակրկիտ ընտրության վրա։
ԻՄՍԻ-ին նախորդում է MCOME պրոցեդուրան՝ շարժունակ և կենդանի սպերմատոզոիդների մորֆոլոգիական ուսումնասիրությունը։ Սերմնահեղուկի մորֆոլոգիական վերլուծությունը թույլ է տալիս ընտրել տղամարդկային անպտղության բուժման առավել արդյունավետ ճանապարհը։ Այս մեթոդը օգնում է որոշել, թե բուժման որ տարբերակն է առավել հարմար տվյալ բուժառուի համար՝ ամուսնու սերմով ինսեմինացիա, ԱՄԲ, ԱՄԲ+ ԻԿՍԻ կամ ԱՄԲ + ԻՄՍԻ։
ԻՄՍԻ-ի ցուցումները
- ԻԿՍԻ-ի երկու և ավելի անհաջող փորձ
- Տերատոզոոսպերմիայի բարձր մակարդակ (3% և պակաս նորմալ սպերմատոզոիդներ՝ Կրյուգերի խիստ չափանիշներով)
ԻՄՍԻ-ի կիրառման հարցը լուծվում է անհատապես յուրաքանչյուր զույգի համար։
Հղիության հաջող առաջացումը մեծապես կախված է էմբրիոնի իմպլանտացիայի (արգանդի պատին կպչելու) կարողությունից։ Սա պայմանավորված է ոչ միայն էմբրիոնի որակով, այլև նրա արտաքին թաղանթի վիճակով։ Մարդու ձվաբջիջը և էմբրիոնը շրջապատված են արտաբջջային թաղանթով՝ թափանցիկ գոտի:
Թափանցիկ գոտու գործառույթները
- Բեղմնավորում․ դրա վրա տեղակայված են սպերմատոզոիդների ճանաչման և կապման ռեցեպտորներ
- Պաշտպանիչ ֆունկցիա․ ձվաբջիջի և էմբրիոնի պաշտպանություն՝ արգանդափողերով անցման ընթացքում
Բլաստոցիստի փուլում աճող էմբրիոնը ճեղքում է թափանցիկ գոտին և դուրս գալիս դրանից․ այս գործընթացը կոչվում է հեչինգ, որից հետո կատարվում է իմպլանտացիա։ Թափանցիկ գոտու խտությունը կարող է փոփոխվել տարբեր գործոնների ազդեցությամբ, ինչի հետևանքով էմբրիոնը չի կարող ինքնուրույն ազատվել դրանից և իմպլանտացվել։