Բարտոլինյան գեղձերը զույգ փոքր գեղձեր են, որոնք գտնվում են մեծ սեռական շուրթերի ներքին մակերեսին՝ հեշտոցի մուտքի երկու կողմերում։ Դրանք արտադրում են թափանցիկ հեղուկ, որը խոնավեցնում է հեշտոցի մուտքը և ապահովում հարմարավետություն սեռական հարաբերության ընթացքում։ Երբ գեղձի արտահոսքի ծորանը փակվում է՝ սովորաբար բորբոքման, վարակի կամ մեխանիկական պատճառներով, հեղուկը չի կարող դուրս գալ և կուտակվում է՝ առաջացնելով կիստա։ Եթե կիստայի պարունակությունը վարակվում է, ձևավորվում է բարտոլինիտ՝ բարտոլինյան գեղձի բորբոքում։

Բարտոլինիտի ժամանակ բնորոշ են հետևյալ ախտանշանները․

• սեռական շուրթի միակողմանի այտուց և ցավ,
• տեղային կարմրություն և ջերմություն,
• քայլելու կամ նստելու ընթացքում անհարմարություն,
• երբեմն՝ ջերմության բարձրացում

Եթե բորբոքումը չբուժվի, այն կարող է անցնել թարախակույտի (աբսցեսի) փուլ՝ ուղեկցվելով ուժեղ ցավով և այտուցով։

Ախտորոշումն իրականացվում է գինեկոլոգիական զննմամբ։

Բարտոլինիտի և կիստայի բուժման մոտեցումը կախված է բորբոքման փուլից և տևողությունից։

Պահպանողական բուժում․

Բարտոլինիտի սկզբնական փուլերում կիրառվում են

• տեղային տաք կոմպրեսներ,
• հակաբորբոքային և ցավազրկող միջոցներ,
• հակաբիոտիկ թերապիա՝ վարակը կանխելու համար։

Վիրաբուժական միջամտություն՝ կիստայի կամ աբսցեսի դեպքում

Եթե ձևավորվել է կիստա կամ թարախակույտ, անհրաժեշտ է միջամտություն՝ հեղուկի դուրսբերման և գեղձի արտահոսքի վերականգնման համար։

Վորդ կաթետրով բուժման մեթոդ

Վորդ կաթետրը (Word catheter) համարվում է ժամանակակից, անվտանգ և արդյունավետ մեթոդ Բարտոլինյան գեղձի կիստայի և աբսցեսի բուժման համար։

Գործողության ընթացքում՝

1. կատարվում է փոքրիկ ինցիզիա (մասնակի բացում) կիստայի կամ աբսցեսի պատի վրա,
2. դուրս է բերվում հեղուկը կամ թարախը,
3. գեղձի խոռոչի մեջ տեղադրվում է Վորդ կաթետր՝ փոքր փուչիկային ծայրով, որը պահում է բացվածքը և թույլ է տալիս բնական արտահոսք։

Կաթետրը մնում է տեղում մոտ 4-6 շաբաթ, այդ ընթացքում ձևավորվում է նոր արտահոսքային ծորան՝ կանխելով հիվանդության կրկնությունը։

Վորդ կաթետրի առավելությունները․

• միջամտությունը իրականացվում է ամբուլատոր պայմաններում,
• կարճատև և քիչ ցավոտ է,
• գեղձի կառուցվածքը և ֆունկցիան պահպանվում են