Մարդու պապիլոմավիրուսը (Human Papillomavirus, HPV) աշխարհում ամենատարածված վիրուսային վարակներից է։ Կյանքի ընթացքում սեռական ակտիվություն ունեցող մարդկանց մեծ մասը գոնե մեկ անգամ վարակվում է HPV-ով։ Սակայն կարևոր է հասկանալ, որ վիրուսի առկայությունը դեռևս չի նշանակում քաղցկեղ կամ ծանր հիվանդություն։ Շատ դեպքերում իմունային համակարգն ինքնուրույն պայքարում է վիրուսի դեմ և այն վերանում է առանց բուժման։

Այնուամենայնիվ, HPV-ի որոշ բարձր ռիսկային տեսակներ կարող են երկար տարիների ընթացքում նպաստել արգանդի վզիկի նախաքաղցկեղային փոփոխությունների և հետագայում՝ քաղցկեղի զարգացմանը։ Հենց այդ պատճառով վաղ հայտնաբերումը և կանոնավոր սկրինինգը մեծ նշանակություն ունեն կնոջ առողջության պահպանման գործում։

Ինչպե՞ս է փոխանցվում HPV-ն
Վիրուսը հիմնականում փոխանցվում է սեռական ճանապարհով՝ հեշտոցային, անալ կամ օրալ սեռական շփման ընթացքում։ Քանի որ HPV-ն հաճախ որևէ ախտանիշ չի առաջացնում, մարդը կարող է երկար ժամանակ չիմանալ, որ վիրուսի կրող է և անգիտակցաբար փոխանցել այն զուգընկերոջը։

Արդյո՞ք HPV-ն միշտ վտանգավոր է
HPV-ի ավելի քան 200 տեսակ է հայտնի, սակայն դրանց միայն մի մասն է կապված քաղցկեղի զարգացման հետ։

Ցածր ռիսկային տեսակները հիմնականում առաջացնում են սեռական օրգանների գորտնուկներ (կոնդիլոմաներ), իսկ բարձր ռիսկային տեսակները կարող են առաջացնել արգանդի վզիկի բջիջների փոփոխություններ։ Ամենահաճախ հանդիպող բարձր ռիսկային տեսակներն են HPV 16-ը և HPV 18-ը, որոնք պատասխանատու են արգանդի վզիկի քաղցկեղի դեպքերի զգալի մասի համար։

Կարևոր է նշել, որ HPV վարակ ունեցող կանանց մեծամասնության մոտ քաղցկեղ չի զարգանում, հատկապես եթե իրականացվում է կանոնավոր հսկողություն և անհրաժեշտ բուժում։

Ինչպե՞ս կարելի է հայտնաբերել վիրուսը
HPV վարակը հաճախ որևէ գանգատ չի առաջացնում, ուստի կանոնավոր կանխարգելիչ հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն։

Արգանդի վզիկի առողջության գնահատման համար կիրառվում են.

• ՊԱՊ (Pap) թեստը, որը հայտնաբերում է բջջային փոփոխությունները,
• HPV թեստը, որը որոշում է բարձր ռիսկային տեսակների առկայությունը։

Այս հետազոտությունները լրացնում են միմյանց և հնարավորություն են տալիս վաղ փուլում հայտնաբերել այն փոփոխությունները, որոնք բուժելի են և կարող են կանխել քաղցկեղի զարգացումը։

Կարելի՞ է կանխարգելել HPV-ով պայմանավորված հիվանդությունները
Այո՛։ Ամենաարդյունավետ կանխարգելիչ միջոցներից մեկը HPV-ի դեմ պատվաստումն է։ Պատվաստումը լավագույն արդյունքն է տալիս մինչև սեռական կյանքի սկիզբը, սակայն որոշ դեպքերում այն կարող է օգտակար լինել նաև ավելի բարձր տարիքում՝ բժշկի խորհրդով։

Բացի պատվաստումից, կարևոր են նաև.

• կանոնավոր գինեկոլոգիական զննումները,
• սկրինինգային հետազոտությունների ժամանակին իրականացումը,
• անվտանգ սեռական վարքագծի պահպանումը,
• առողջ ապրելակերպը, որն աջակցում է իմունային համակարգի բնական պաշտպանությանը։

HPV վարակը տարածված է, սակայն ժամանակակից բժշկության շնորհիվ հնարավոր է արդյունավետ կանխել դրա լուրջ հետևանքները։ Կանոնավոր գինեկոլոգիական զննումները, ՊԱՊ և HPV թեստերի ժամանակին իրականացումը, ինչպես նաև պատվաստումը կարևոր քայլեր են արգանդի վզիկի քաղցկեղի կանխարգելման ճանապարհին։ Վաղ ախտորոշումն ու ճիշտ հսկողությունը թույլ են տալիս պահպանել կնոջ վերարտադրողական առողջությունն ու կյանքի որակը։