Պրոլակտինը հիպոֆիզի առաջային բլթի կողմից արտադրվող հորմոն է, որը կարևոր դեր ունի լակտացիայի կարգավորման մեջ։ Սակայն դրա բարձր մակարդակը (հիպերպրոլակտինեմիա) կարող է էականորեն խաթարել կնոջ վերարտադրողական ֆունկցիան՝ ազդելով օվուլացիայի, դաշտանային ցիկլի և հղիանալու հնարավորության վրա։

 Ի՞նչ է հիպերպրոլակտինեմիան

Հիպերպրոլակտինեմիան բնորոշվում է արյան մեջ պրոլակտինի մակարդակի բարձրացմամբ, որը կարող է լինել ինչպես ֆիզիոլոգիական, այնպես էլ պաթոլոգիական։

Ֆիզիոլոգիական պատճառներ

• Հղիություն և կրծքով կերակրում
• Սթրես
• Քնի խանգարումներ
• Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն

Պաթոլոգիական պատճառներ

• Հիպոֆիզի ադենոմա (պրոլակտինոմա)
• Վահանաձև գեղձի հիպոֆունկցիա
• Պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշ (PCOS)
• Դեղորայքային ազդեցություն (անտիդեպրեսանտներ, հակափսիխոտիկներ և այլն)

 Ինչպե՞ս է պրոլակտինի բարձր մակարդակը ազդում վերարտադրողական համակարգի վրա

Պրոլակտինի բարձր մակարդակը ճնշում է հիպոթալամուս-հիպոֆիզ-ձվարանային առանցքի նորմալ գործունեությունը՝ առաջացնելով հետևյալ փոփոխությունները․

 Օվուլացիայի խանգարում

Պրոլակտինը նվազեցնում է գոնադոտրոպին-ռիլիզինգ հորմոնի սեկրեցիան, ինչի արդյունքում խանգարվում է ֆոլիկուլի հասունացումը և օվուլացիան։

Անկանոն կամ բացակայող դաշտան

Հաճախ դիտվում են օլիգոմենոռեա կամ ամենենոռեա։

Անպտղություն

Օվուլացիայի բացակայությունը հանգեցնում է հղիանալու դժվարության։

 Գալակտորեա

Կրծքագեղձերից կաթանման արտադրություն՝ անկախ հղիությունից։

 Սեռական ցանկության նվազում

Լիբիդոյի անկում և երբեմն նաև վագինալ չորություն։

Հիպերպրոլակտինեմիայի ախտորոշումը հիմնվում է՝

• Արյան մեջ պրոլակտինի մակարդակի որոշման վրա (նախընտրելի է առավոտյան, սթրեսից խուսափելով)
• Վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի գնահատում
• Անհրաժեշտության դեպքում՝ հիպոֆիզի ՄՌՏ (պրոլակտինոմայի բացառման համար)

Բուժման տակտիկան կախված է պատճառից․

• Դոպամիներգիկ ագոնիստներ (օր.՝ կաբերգոլին, բրոմոկրիպտին)՝ պրոլակտինի մակարդակի նվազեցման համար
• Հիմնական հիվանդության բուժում (օր.՝ հիպոթիրեոզ)
• Դեղորայքի փոփոխություն, եթե պատճառը դեղամիջոցն է

Ժամանակին և ճիշտ բուժման դեպքում վերականգնվում է օվուլացիան և զգալիորեն բարձրանում է հղիանալու հավանականությունը։

Պրոլակտինի բարձր մակարդակը հաճախ անտեսվող, սակայն կարևոր պատճառ է դաշտանային խանգարումների և անպտղության։ Ճիշտ ախտորոշումն ու ժամանակակից բուժումը հնարավորություն են տալիս լիարժեք վերականգնել կնոջ վերարտադրողական առողջությունը։