Արտամարմնային բեղմնավորման (ԱՄԲ) ծրագրում ձվարանների խթանումը կարևոր փուլ է, որի նպատակն է միաժամանակ մի քանի ֆոլիկուլների հասունացումը՝ որակյալ օոցիտներ ստանալու համար։ Խթանման սխեմայի (ռեժիմի) ընտրությունը իրականացվում է անհատապես՝ հիմնվելով բուժառուի կլինիկական և լաբորատոր տվյալների վրա։

Երկարատև խթանման սխեմա 

Այս սխեման համարվում է ամենահաճախ կիրառվողներից մեկը։ Այն սկսվում է ձվարանների բնական հորմոնալ ակտիվության ճնշմամբ՝ գոնադոտրոպին-ռիլիզինգ հորմոնի (ԳնՌՀ) ագոնիստների կիրառմամբ, սովորաբար խթանման մեկնարկից մի քանի շաբաթ առաջ։Սա բժշկին թույլ է տալիս լիարժեք վերահսկել դաշտանային ցիկլը և կանխել վաղաժամ օվուլյացիան։Ձվարանների բավարար ճնշումից հետո սկսվում է խթանումը գոնադոտրոպիններով՝ ֆոլիկուլների աճն ու զարգացումը խթանելու նպատակով։

Առավելություններ

• Օվարիալ պատասխանի բարձր կանխատեսելիություն
• Վաղաժամ օվուլյացիայի նվազագույն ռիսկ

Թերություններ

• Ավելի երկարատև բուժման գործընթաց
• Ձվարանների հիպերխթանման համախտանիշի առաջացման բարձր ռիսկ որոշ բուժառուների մոտ

 Կարճատև խթանման սխեմա

Կարճատև սխեմայի դեպքում ԳնՌՀ ագոնիստների կիրառումը սկսվում է միաժամանակ գոնադոտրոպիններով խթանման մեկնարկի հետ՝ առանց նախնական երկար ճնշման փուլի։

Առավելություններ

• Ավելի կարճ խթանման տևողություն
• Ձվարանների հիպերխթանման համախտանիշի ավելի ցածր ռիսկ՝ համեմատած երկարատև սխեմայի հետ

Թերություններ

• Որոշ դեպքերում օվարիալ պատասխանը կարող է լինել պակաս կանխատեսելի

Խթանման սխեմա ԳնՌՀ անտագոնիստներով

Այս սխեմայի դեպքում գոնադոտրոպիններով խթանումը սկսվում է դաշտանային ցիկլի 2–3-րդ օրից։ ԳնՌՀ անտագոնիստները միացվում են ավելի ուշ՝ այն փուլում, երբ ֆոլիկուլներն արդեն սկսել են աճել, վաղաժամ օվուլյացիան կանխելու նպատակով։

Առավելություններ

• Ձվարանների հիպերխթանման համախտանիշի զգալիորեն նվազեցված ռիսկ
• Խթանման ընդհանուր ավելի կարճ տևողություն
• Լայն կիրառելիություն տարբեր կլինիկական խմբերում

Թերություններ

• Ցածր օվարիալ ռեզերվ ունեցող բուժառուների մոտ օվարիալ պատասխանը կարող է լինել սահմանափակ

Մոդիֆիկացված և նվազագույն խթանման սխեմաներ

Այս մոտեցումները հիմնականում կիրառվում են ցածր օվարիալ ռեզերվ ունեցող կանանց, ինչպես նաև այն բուժառուների մոտ, ովքեր նախորդ խթանման ժամանակ ունեցել են թույլ օվարիալ պատասխան։ Օգտագործվում են նվազագույն հորմոնալ դեղաչափեր՝ օրգանիզմի հորմոնալ ծանրաբեռնվածությունը նվազեցնելու նպատակով։

Առավելություններ

• Ավելի քիչ հորմոնալ միջամտություն
• Բարդությունների և հիպերխթանման ռիսկի նվազեցում

Թերություններ

• Ստացվող օոցիտների ավելի փոքր քանակ

Ձվարանների խթանման սխեմայի ընտրության վրա ազդող գործոնները

Բուժառուի տարիքը

• Ավելի բարձր տարիքի և նվազած օվարիալ ռեզերվ ունեցող կանանց համար նախընտրելի են ԳնՌՀ անտագոնիստներով կամ նվազագույն խթանման սխեմաները
• Երիտասարդ կանանց մոտ՝ նորմալ օվարիալ ռեզերվի պայմաններում, հաճախ կիրառվում են երկարատև կամ կարճատև սխեմաներ

Օվարիալ ռեզերվը

• Ցածր օվարիալ ռեզերվի դեպքում անհրաժեշտ է ավելի զգուշավոր խթանում
• Պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի (PCOS) առկայության դեպքում առավել նպատակահարմար են անտագոնիստներով սխեմաները՝ հիպերխթանման կանխարգելման նպատակով

Նախորդ խթանումների նկատմամբ արձագանքը

• Նախորդ ԱՄԲ ցիկլերում անբավարար արդյունքների կամ բարդությունների առկայության դեպքում խթանման սխեման անհատապես վերանայվում և հարմարեցվում է

Հորմոնալ պրոֆիլը

• ՖՍԳ, ԼԳ, ԱՄՀ և էստրադիոլի մակարդակները առանցքային նշանակություն ունեն խթանման սխեմայի ընտրության մեջ
• Օրինակ՝ ՖՍԳ-ի բարձր մակարդակը հաճախ վկայում է օվարիալ ռեզերվի նվազման մասին և պահանջում է առավել զգուշավոր մոտեցում

Ձվարանների խթանման սխեմայի ճիշտ ընտրությունը ԱՄԲ ծրագրի հաջողության կարևորագույն պայմաններից մեկն է։ Յուրաքանչյուր բուժառուի մոտ անհրաժեշտ է անհատական մոտեցում՝ հաշվի առնելով տարիքը, օվարիալ ռեզերվը, հորմոնալ ցուցանիշները և նախորդ բուժման փորձը։ Խթանման գործընթացի շարունակական վերահսկումն ու ժամանակին կատարվող ճշգրտումները էականորեն բարձրացնում են ԱՄԲ ծրագրի արդյունավետությունն ու վերջնական հաջող արդյունքի հավանականությունը։