Տերատոզոոսպերմիան տղամարդու անպտղության պատճառ

05.05.20156000

Հաջող բեղմնավորման գլխավոր պայմաններից մեկը սերմնահեղուկում մեծ քանակությամբ մորֆոլոգիապես (ձևաբանորեն) առողջ, լիարժեք սերմնաբջիջների առկայությունն է: Ներկայում տղամարդու անպտղության հանգեցնող ամենատարածված խնդիրներից մեկը տերատոզոոսպերմիան է:

Տերատոզոոսպերմիան սերմնագոյացման (սպերմատոգենեզի) գործընթացի խանգարումն է, որը բնորոշվում է սերմնահեղուկում մեծ քանակությամբ (սովորաբար ավելի քան 50%) պաթոլոգիական սերմնաբջիջների պարունակությամբ: Պաթոլոգիական են համարվում գլխիկի, մարմնի, պարանոցի կամ պոչի տարատեսակ թերություններով սերմնաբջիջները, որի հետևանքով նրանք անկարողունակ են դառնում բեղմնավորման հարցում: Տերատոզոոսպերմիայի առաջացման պատճաները տարբեր են, հաճախ ներառում են մի խումբ գործոններ, ինչպիսիք են՝

  • հորմոնային խանգարումները,
  • գենետիկական խանգարումները,
  • վիրուսային վարակները,
  • բորբոքային հիվանդությունները՝ շագանակագեղձի բորբոքում (պրոստատիտ), մակամորձու բորբոքում (էպիդիդիմիտ), ամորձաբորբ (օրխիտ) և այլ,
  • վարիկոցելեն,
  • ֆերմենտապաթիան,
  • ապրելակերպն ու վատ սովորությունները (ալկոհոլը, ծխելը, թմրադեղերը, անաբոլիկները),
  • արտաքին միջավայրի անբարենպաստ պայմանները (ջերմային ազդեցությունները, թույները, ճառագայթային վնասվածքները, սթրեսները, որոշակի դեղամիջոցների ընդունումը):

Սերմնահեղուկում անոմալ սերմնաբջիջների քանակի բարձրացմանը զուգահեռ նվազում է բնական եղանակով բեղմնավորման հավանականությունը, քանի որ պաթոլոգիական սերմնաբջիջներն ընդունակ չեն ձվաբջիջը բեղմնավորելու: Եթե նույնիսկ բեղմնավորում տեղի ունենա, ապա ավելի շուտ կառաջանա պտղի պաթոլոգիական զարգացում, վիժում վաղ ժամկետներում կամ չզարգացող հղիություն: Այդ պատճառով զույգին խորհուրդ է տրվում հղիանալու փորձերից հրաժարվել ուրոլոգ-անդրոլոգի մոտ բուժման ընթացքում:

Տերատոզոոսպերմիայի ախտորոշումը

Ինչպես սերմնահեղուկի այլ պաթոլոգիաները, տերատոզոոսպերմիան նույնպես ախտորոշվում է սերմնահեղուկի հետազոտության՝ սպերմագրամայի միջոցով: Պաթոլոգիապես փոփոխված սերմնաբջիջները քիչ քանակությամբ առկա են նաև առողջ տղամարդկանց սերմնահեղուկում: Կարող են դիտվել հետևյալ փոփոխությունները՝

  • սերմնաբջջի գլխիկի կառուցվածքում՝ չափսերի, ձևի, կառուցվածքի, քանակի (երկու գլուխ), քրոմատինի, ակրոսոմի արատներ, 
  • սերմնաբջջի պարանոցի և միջին մասի կառուցվածքում՝ միջին մասի հաստացում կամ բարակում, պարանոցի թեքվածություն, ամրացման ասիմետրիա, 
  • շոշափուկի (պոչ)՝ կարճ, ոլորված, թեքված, հաստությամբ անհավասար, շատ բարակ կամ բազմաթիվ պոչեր:

Եթե հետազոտության նմուշ հանձնեք տարբեր լաբորատորիաներում, կնկատեք, որ սերմնահեղուկի տարբեր ցուցիչներ, այդ թվում և մորֆոլոգիան, կարող են տարբերվել: Դա կախված է սերմնաբջջի մորֆոլոգիայի գնահատման մեթոդից: Օրինակ՝ սովորական մանրադիտակով զննելիս անոմալ ձևերի քանակը չպետք է գերազանցի 50%-ը: Եթե հաշվվում է վերարտադրողականության ինդեքսը ըստ Կրյուգերի, ապա այն չպետք է գերազանցի 70%-ը: Գունավորված քսուքի վրա Կրյուգերի խիստ չափորոշիչներով մորֆոլոգիայի հետազոտության դեպքում՝ ոչ ավել, քան 85%-ը: Այդ պատճառով հետազոտության արդյունքները տարբերվում են, և սովորաբար յուրաքանչյուր լաբորատորիա նշում է իր սահմանած նորմաները:

Տերատոզոոսպերմիայի բուժումը

Հիվանդության բուժումը կախված է խանգարման՝ պաթոգեն սերմնաբջիջների բարձր քանակության պատճառից: Եթե պատճառը բորբոքումն է, ապա անցկացվում է հակաբորբոքային թերապիա, եթե վիրուսն է՝ հակավիրուսային թերապիա և այլն: Բայց բոլոր դեպքերում նշանակվում են վիտամիններ, ընդհանուր կազդուրիչ միջոցներ, կենսահավելումներ, որոնք դրական ազդեցություն են ունենում սերմնահեղուկի որակի վրա: Այդպիսի միջոցներ են՝

  • ֆոլաթթու,
  • սպերմակտին,
  • վիտամին E,
  • L-կարնիտին,
  • սելեն,
  • ցինկ,
  • յոդամարին,
  • վերոնա,
  • տրիբեստան,
  • մեգասպեռմին,
  • գերիմակս ժենշենով (մարդարմատ),
  • մեղվաբուծության մթերքներ և այլն։

Պետք չէ մոռանալ նաև հայտնի վիտամինային խառնուրդի մասին՝ ընկուզեղենի, չրեղենի, մեղրի և լիմոնի, այն ուժ կհաղորդի օրգանիզմին և դրական ազդեցություն կունենա տղամարդու ընդհանուր ինքնազգացողության վրա: Իհարկե նաև շատ կարևոր է առողջ ապրելակերպը, արդյունաբերական և կենցաղային գործոնների ազդեցության վերացումը:

Եթե հիվանդության առաջացման պատճառը բացահայտված չէ, իսկ բուժումը և ընդհանուր կազդուրիչ թերապիան արդյունավետ չեն լինում, ապա խորհուրդ է տրվում կիրառել արհեստական բեղմնավորման մեթոդ՝ ՍՆՆ-ով (սերմնաբջիջների ներցիտոպլազմային ներարկում), որի ընթացքում սերմնավորման համար ընտրվում և ներարկվում են միայն առողջ սերմնաբջիջներ: